Buiten de muren knelt pastorale zorg

Gepubliceerd op 23 Oktober 2007, 23:18
Laatst bijgewerkt op 23 Oktober 2007, 23:18

Ziekenhuizen sturen terminale patiënten steeds sneller naar huis. Dan stopt ook het contact met de geestelijke verzorger van de instelling. „Een groot probleem.” Een nieuwe branche van geestelijke verzorging is in opkomst.

Margriet van der Kooi loopt als geestelijke verzorger van het Woerdense Zuwe Hofpoort Ziekenhuis tegen een probleem aan: de behoefte aan geestelijke verzorgers die mensen thuis komen opzoeken, groeit. Daarom richtte ze het Steunpunt Transmurale Geestelijke Verzorging in Woerden op. Nog deze maand, als de website in de lucht is, kunnen terminale patiënten gratis hulp krijgen van geestelijke verzorgers van het steunpunt, afkomstig van bijna alle kerken in Woerden.

Het zal Van der Koois werk wat verlichten. Ze maakt regelmatig overuren doordat ze ook in haar vrije tijd voormalige patiënten van het ziekenhuis opzoekt. Onlangs vroegen de kinderen van een doodzieke man of zij diens uitvaart wilde leiden. Ze had hem in het ziekenhuis regelmatig gesproken en nu stond hij op het punt om het ziekenhuis voorgoed te verlaten. Van der Kooi vond dat ze de hulp niet kon weigeren. „Mensen de moeten de zorg krijgen die ze nodig hebben.” Ze heeft de avond voordat de man stierf, nog aan zijn bed gezeten en daarna ook zijn begrafenis geleid.

„Het is wel lastig hoe ver je met mensen mee moet gaan”, zegt Van der Kooi. En ze is niet de enige. Ook haar collega’s worstelen daar mee.

Van der Kooi laat bij haar afweging om mensen te helpen, meewegen of de patiënt nog genoeg tijd heeft om aan een andere hulpverlener of pastor te wennen. En als de persoon in kwestie bij een kerk is aangesloten, zal ze de predikant liever de uitvaart laten leiden.

Ziekenhuizen zijn niet volledig verantwoordelijk voor de geestelijke hulp, vindt Van der Kooi. „Ze moeten al zo ontzettend veel bezuinigen. Als ze steeds meer transmuraliseren, moeten ze wel erkennen dat er een probleem is wat betreft geestelijke verzorging.”

Ook Johan Bouwer, hoogleraar geestelijke verzorging aan de Theologische Universiteit Kampen, bevestigt het probleem van een gebrek aan geestelijke verzorgers die mensen thuis komen opzoeken. „Ik vang signalen op van instellingen dat er steeds meer druk op hen ligt om mensen zo snel mogelijk naar huis te sturen. Dat heeft uiteraard gevolgen voor de geestelijke verzorging.”

„Transmuralisering is een tendens en een groot probleem”, zegt ook Hetty Zock, hoogleraar geestelijke verzorging in Groningen. Het probleem wordt wel erkend, zegt ze, maar wie gaat de oplossing betalen?

Niet alleen het snelle ontslag van patiënten uit het ziekenhuis speelt een rol. „Veel mensen krijgen tegenwoordig hun slechtnieuwsgesprek op de polikliniek, en kunnen dus helemaal geen beroep doen op de geestelijke verzorger van het ziekenhuis”, zegt Van der Kooi.

Dat er veel behoefte is aan geestelijke verzorgers op de polikliniek, ontdekte Henk Veltkamp, voorheen geestelijk verzorger in het Máxima Medisch Centrum in Eindhoven. Enkele jaren geleden deed hij onderzoek naar de behoefte aan geestelijk verzorgers bij vrouwen met borstkanker op de polikliniek in de ziekenhuizen van Eindhoven. De beide ziekenhuizen in Eindhoven zegden hierop toe voortaan ook geestelijke hulp te bieden op de polikliniek.

Binnen de thuiszorg in Eindhoven bleek eveneens behoefte te zijn aan geestelijk verzorgers, merkte Veltkamp bij een eerder onderzoek. Die kwamen er niet. Het probleem was de financiering.

Het College van Zorgverzekeringen bracht vorig jaar advies uit aan toenmalig staatssecretaris Ross om geestelijke zorg die verleend wordt buiten instellingen, onder te brengen bij de AWBZ. Het ministerie heeft dit niet toegezegd.

Geestelijke zorg thuis blijft de verantwoordelijkheid van de mensen zelf, zegt een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport. „Wie in een ziekenhuis of instelling verblijft, kan geen kerkdiensten bijwonen en minder makkelijk praten met zijn eigen pastor. Daarom is het logisch dat de overheid meebetaalt aan geestelijk verzorgers in de ziekenhuizen. Maar als mensen thuis zijn, is het hun eigen verantwoordelijkheid of ze zich bij een geloofsgenootschap aansluiten of niet.’’

Een grote groep mensen heeft echter niet zoveel op met de kerk. Ze willen aan het eind van hun leven toch ergens hun vragen kwijt of ze willen een begrafenis mét voorganger.

Zo werd Van der Kooi door een verpleegkundige gevraagd of ze de begrafenis van een oude man wilde leiden. Ooit was hij aangesloten bij de hervormde kerk. Nu wilde hij een christelijke begrafenis. Ook wilde hij voor zijn sterven nog met iemand praten over de betekenis van het leven en de dood. Van der Kooi heeft dat toegezegd.

De thuiszorg heeft ook met deze mensen te maken. Thuiszorgorganisatie Oosterlengte in Winschoten heeft al sinds vier jaar zelf een geestelijk verzorger in dienst, Marjet Bos.

„Je moet een beetje creatief zijn”, zegt Bos. „Bij ons valt geestelijke zorg onder de indicatie ’ondersteunende activerende begeleiding’ van de AWBZ. Als een cliënt moet leren leven met het feit dat hij nooit meer beter wordt, kan de situatie draaglijker worden als iemand elke dag een rondje met hem gaat lopen. Maar hij kan net zo goed hulp krijgen van een geestelijke verzorger. Dat is ook ondersteunende activerende begeleiding.”
Transmuralisering: ook zorg buiten instelling

Patiënten, cliënten, bewoners: ze moeten als het even kan de instelling uit. De nodige zorg gaat over de instellingsmuren heen: transmuralisering. Psychiatrische patiënten ’vermaatschappelijken’; voor geestelijke verzorging is enkele jaren geleden geld uitgetrokken. Cliënten zonder kerkelijke band willen buiten de instelling graag contact houden met geestelijk verzorgers; dat geldt ook voor ex-gedetineerden. ’Gewone’ pastores kunnen niet altijd adequate zorg leveren; complexe ziektes en sociale problemen vergen bijzondere vaardigheden van geestelijk verzorgers. Bronvermelding :


Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: