Verschuivingen in vormgeving en duiding van uitvaartrituelen

Gepubliceerd op 31 Oktober 2007, 12:50
Laatst bijgewerkt op 31 Oktober 2007, 12:50

KAMPEN (RKnieuws.net) – De rituelen rondom dood en uitvaart hebben zich de jongste decennia ontwikkeld van zeer uniform tot zeer divers, zowel bij de kerkelijke als niet-kerkelijke uitvaart. De vele rituele verschijningsvormen rondom dood en uitvaart zijn niet alleen expressies van de manier waarop wij met de dood omgaan, maar ze geven ook inzicht in de wijze waarop wij de dood betekenis geven. En wanneer zich ten aanzien van de rituele vormgeving verschuivingen voordoen, signaleren die tevens een verschuiving ten aanzien van de zingeving omtrent de dood.
De pas verschenen bundel Vaarwel – verschuivingen in vormgeving en duiding van uitvaartrituelen belicht deze aspecten rond uitvaart en uitvaartrituelen vanuit historisch, maatschappelijk en pastoraal gezichtspunt, vanuit de theologie, filosofie en psychologie, alswel vanuit de architectuur en de kerkmuziek.

De bundel – een realisatie van het Liturgisch Instituut Tilburg – in een redactie van Louis van Tongeren is verschenen in de reeks Meander. In deze reeks verschijnen studies waarin op uiteenlopende wijze gereflecteerd wordt op de actuele liturgische praktijk. Vanuit diverse invalshoeken worden facetten van deze praktijk belicht.

Vaarwel besteedt onder meer aandacht aan uitvaartrituelen in beweging, aan de lange ontstaansgeschiedenis van de christelijke uitvaartrituelen, aan de pastorale betekenis van de uitvaart in een geseculariseerede samenleving en aan de groeiende verscheidenheid aan rituelen rond dood en afscheid.

De dood confronteert ons met de grens van ons bestaan. De manier waarop we daarmee omgaan lijkt echter geen grenzen te kennen, zo blijkt uit dit boek.

Eén van de belangrijke veranderingen binnen de uitvaartpraktijk betreft de verschuiving van de aandacht van de dode naar de nabestaanden. Eén van de auteurs (Arthur Polspoel) stelt terecht dat de uitvaartliturgie vanuit pastoraal perspectief echter alleen maar recht kan doen aan de nabestaanden wanneer ook aan de dode recht wordt gedaan. Dat houdt in dat niet alleen diens verleden wordt belicht en gerespecteerd, maar dat er ook aandacht is voor de nieuwe toestand waarin de dode zich na het overlijden bevindt.

De bijdragen in dit lezenswaardige boek gaan grotendeels terug op twee symposia die vorig jaar in Utrecht werden gehouden. Onder de titel Vaarwel – verschuivingen in vormgeving en duiding van uitvaartrituelen organiseerde het Genootschap voor Liturgiestudie op 20 januari 2006 een symposium over rituelen waar we gebruik van maken wanneer we onze doden uitvaren. Op 19 mei 2006 organiseerde het theologisch instituut Luce een symposium over de toekomst van allerlei nieuwe vormen van ritualiteit onder de titel Wilde rituelen. Van de inleidingen die tijdens deze symposia werden gepresenteerd zijn er verschillende omgewerkt voor publicatie in dit boek. Daarnaast zijn een paar bijdragen speciaal voor dit boek geschreven om zo de diversiteit van de thematiek en de variëteit aan benaderingswijzen voldoende tot hun recht te laten komen. In dit opzet zijn de samenstellers van dit boek zeker geslaagd. (tb)

Louis van Tongeren (red.), Vaarwel – verschuivingen in vormgeving en duiding van uitvaartrituelen; uitgeverij Gooi en Sticht, Kampen; 192 pagina’s; 19,50 euro.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: