Rouw of exhibitionisme.nl?

Gepubliceerd op 12 – 01 – 2008 – 20:53
Laatst bijgewerkt 12 – 01 – 2008 – 20:53

Online een kaarsje branden voor een overledene, live op internet een uitvaart bijwonen of een digitaal graf bezoeken: rouwverwerking neemt een digitale vlucht.

Het verdriet sijpelt door de woorden. De onmacht van een moeder die haar kind in een brand verloor, is nog steeds voelbaar. ‘Je schreeuwde om hulp, lieve Jesper. Ik wilde naar je toe, maar het kon niet meer. Ik kon niet bij je komen en nu moeten we verder zonder jou. Dat is zo vreselijk moeilijk. Elke dag is zo moeilijk.’

Inmiddels is het drie jaar geleden dat Tineke van den Berg haar zoon voor haar ogen zag verbranden. Op 5 mei, exact drie maanden voor Jespers twaalfde verjaardag, brak brand uit in huize De Groot.

Jesper bivakkeerde op zijn zolderkamer toen een verzengend vuur onder hem de woning in as legde. Hij kon geen kant op. Hoewel de brandweer en de familie uit alle macht het kind uit de vlammenzee probeerden te redden, kwam de hulp voor Jesper te laat.

Nu staren groenbruine ogen je aan vanaf het computerscherm. Jesper van een jaar of vier, een aantal beelden van het knulletje in Ajaxoutfit en een paar van de bijna-tiener in keeperskleding. Op de achtergrond een toepasselijk deuntje, Bright eyes van Art Garfunkel: ‘How can the light that burned so brightly, suddenly burn so pale.’

Iedereen met een computer kan het verhaal van Jesper en zijn getormenteerde moeder lezen. Eén muisklik, en de brand staat weer haarscherp op het netvlies.

Het verhaal van Jesper is niet het enige in zijn soort. Op de website intermemento.nl staan meer verhalen. Aangrijpende stukken over Natalie en Claudia die door een auto-ongeluk om het leven kwamen. Tegelijk is er ook de mogelijkheid om politicus Pim Fortuyn, actrice Guusje Nederhorst of Sylvia Millecam te herdenken.

Iedereen die een dierbare verloren heeft, kan er terecht met zijn of haar verdriet. Internet wordt steeds meer ontdekt als podium voor rouwverwerking. Wie een brief wil schrijven aan een overledene kan zijn epistel op het net achterlaten. Wie liever een digitaal graf in elkaar zet, kan er ook terecht.

Ook het oprichten van een monument, het bijhouden van een rouwdagboek of het plaatsen van filmpjes van de overledene is mogelijk. Niets is te gek.

”Mensen willen zich niet neerleggen bij de dood en richten daarom allerlei digitale altaartjes op voor hun dierbaren,” zegt Anne van der Meiden, theoloog en emeritus hoogleraar massacommunicatie aan de Universiteit Utrecht. ”Ze willen alles doen om de overledene bij zich te houden. Het loslaten, het onthechten, is moeilijk.”

‘Jarenlang heb ik mijn gedachten en gevoelens toevertrouwd aan het papier,’ schrijft een moeder van een overleden kind. ‘Niemand heb ik hier ooit een blik in gegund. En nu, nu begin ik een cyberdagboek, waarom?’

Het is een vraag waar niet iedereen bij stilstaat. Volgens Van der Meiden beseft men lang niet altijd dat internet voor vrijwel iedereen toegankelijk is en dat de filmpjes en verhalen dus vaak voor iedereen zichtbaar zijn.

”Rouw wordt zo exhibitionisme van leed, terwijl leed alleen beschikbaar moet zijn voor een kleine groep, de echte nabestaanden,” meent hij.

”Wie zit ernaar te hunkeren om te zien hoe meneer Jansen uit Deventer begraven werd of hoe Pietje uit Delft eruit zag? Mensen die dat willen weten, lijden aan pure sensatiezucht.”

De digitalisering heeft in de VS ook de kerkhoven zelf bereikt. In het Amerikaanse Mill Valley staan op de dodenakker geen granieten monumenten, maar bescheiden roze vlaggetjes. Wie wil onthouden bij welk vlaggetje zijn geliefde ligt, schaft een gps-computer aan die de plek haarfijn aanwijst. Tegelijkertijd speelt de computer beelden af uit het leven van de overledene.

Nederlanders zijn daar nog te nuchter voor, denkt uitvaartbegeleidster Jolanda Rijkeboer. ”Nu kijken we hier nog raar tegenaan, maar het is ook een kwestie van wennen. Vroeger was het ook niet denkbaar dat na een crematie drank werd geschonken. Nu zijn de dozen jenever niet aan te slepen.”

Voor de overledene zelf biedt de digitale wereld ook mogelijkheden. Wie wil, kan na zijn of haar dood nog boodschappen sturen aan nabestaanden. Op www.watikjenogwildevertellen.nl kun je naast een testament en je donorregistratie ook brieven achterlaten.

Zodra een dokter én een nabestaande bij de site melden dat iemand is overleden, worden deze brieven verstuurd. Nabestaanden aan wie de overledene nog iets wilde zeggen, ontvangen binnen enkele dagen ‘post uit de hemel’.

Toch wil het gros van de mensen al deze poespas niet. ”Die heeft gewoon verdriet,” zegt Van der Meiden. ”Dat is een natuurlijke zaak, net als de dood. We sterven allemaal eens. Laten we daarom in vredesnaam eens uitgaan van die zekerheid, in plaats van vast te houden aan de onsterfelijkheid die we niet hebben.”

Van den Berg is het niet met Van der Meiden eens. Internet heeft haar geholpen het verdriet en het verlies een plaats te geven. Zij zegt: ”Ik wil dat Jesper niet vergeten wordt. Dat mensen bij het lezen toch even aan hem denken. Al hebben ze mijn zoon niet gekend.”

Eén vraag blijft haar niettemin kwellen. Op de website voor Jesper schrijft zij: ”Lieve Jesper, ik mis je zo vreselijk veel jochie. Waarom? Waarom jij?”

© Het Parool, 11-01-2008

2 Reacties

  1. Kreeg dit bericht toegestuurd

    Ik zit dit verhaal met verbijstering te lezen
    waarom wordt dit geplaatst zonder toestemming van de ouders
    Het is net of er met deze mensen gesproken is en dat is niet zo

    hoe ik dit weet

    ben de moeder van Jesper

    Dit vind ik dus niet netjes

  2. 11-01-2008 is dit bericht geplaatst door het parool , 13-06-2008 reageert U pas. Begrijp IK daaruit dat U Mevr. van den Berg via mijn mededeling er achter bent gekomen dat dit verhaal oorspronkelijk bij het het parool was geplaatst. Dus na 5 maanden weet U pas dat dit bericht was geplaatst. Sorry dat kan ik mij dus niet voorstellen. In de 1e plaats zal de redactie van een krant voor men een bericht openbaar maakt echt wel eerst contact met de ouders opnemen. Mocht dit dus door het parool niet zijn gebeurt kunt U ze als nog aanspreken.
    Mvg: Albert Bolink

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: